MASTAURA ANTİK KENTİNDE NELER OLUYOR?

Muharrem ERSAL (Gazeteci – Şair – Yazar)

 

MASTAURA ANTİK KENTİNDE NELER OLUYOR?

Mastaura Antik Kenti Kazılarında son durum ve yeni buluntular:

Mastaura Antik Kenti; Aydın’ın, Nazilli ilçesinin 3 km kuzeyinde, Bozyurt ve Eycelli Kırsal mahalleleri arasındaki dar bir vadi içinde yer alır.

Lidya – Karia geçiş bölgesinde, stratejik önemde bir antik yerleşim yeridir. Ege – İç Anadolu ticaret yolu üzerinde konumlanan bu antik kent, Roma döneminin en iyi korunmuş arenalarından birine ev sahipliği yapmaktadır.

Kazılar, 2020 yılından beri; Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sedat Akkurnaz başkanlığında, Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Nazilli Belediyesi’nin desteğiyle yürütülmektedir.

Kazıların tarihçesi, önemli buluntular ve güncel gelişmeler hakkında; Resmi arkeoloji raporları ve güncel veriler ile Kazıların yüzey araştırmalarına başlanıldı ve hızla kazı aşamasına geçildi.

Hedef: Mastaura Antik Kentini turizme kazandırmak ve UNESCO adaylığına hazırlamak olarak belirlendi…

	2020 yılında; Yüzey araştırmaları ve planlama yapılarak, Kent haritası oluşturuldu ve toprak üstü kalıntılar (surlar, agora) belgelendi. Arazi sahiplerinden muvafakatnameler alındı, 50 dönüm civarında kamulaştırma işlemi tamamlandı. (Yaklaşık olarak 2 milyon TL harcandı.)
	2021 yılında; Arena kazıları başladı (Mayıs-2021). Jeofizik taramalarla toprak altındaki yapılar (galeriler, tonozlar) belirlendi. Tanıtım etkinlikleri ve kitap basımı yapıldı. (Disiplinler Arası Çalışmalarla Mastaura Antik Kenti).
	2022 yılında; Arenanın dış duvarları, tribünler ve 1800 yıllık kanalizasyon sistemi açığa çıkarıldı. Aralık ayına kadar devam eden kazılarda, su yapıları ve hamam kalıntıları titizlikle incelendi. Dünya arkeoloji camiasında gündem oluşturdu…
	2023 yılında; Savunma mimarisi araştırmaları yapıldı. (Hellenistik kuleler, Bizans surları). 2024 yılında; Nekropol ve tiyatro sahne binası çalışmaları yapıldı ve kamulaştırma çalışmaları tamamlandı. Disiplinler arası ekipler (jeofizik, mimari) devreye girdi.
	2025 yılında (Halen) Kazılar devam ediyor. Arena büyük ölçüde gün yüzüne çıkarılıyor. Mart 2025’te kanalizasyon sistemi hakkında video paylaşıldı. Mayıs 2025’te Aktüel Arkeoloji Dergisi’nde “Gladyatörlerin Kenti: Mastaura” makalesi yayınlandı. Turist trafiği artmaya başlıyor! 3 – 4 yıl içinde tam ziyarete açılması hedefleniyor…

Mastaura Antik Kentinde Önemli Keşifler ve Buluntular olarak başta Roma Kolezyumu’na benzer arena ile ünlü; Doğu Akdeniz’in en iyi korunmuş örneği (yaklaşık 100 m çap, 360° oturma sıralı, 14-15 m yüksek duvarlı). Kent, 160 dönümlük alanda tiyatro, hamam, agora ve nekropol içeriyor.

 

Buluntu	Tarih (Tahmini)	Açıklama ve Önemi
Arena (Amfitiyatro)	MS 2. yüzyıl (Roma)	Kolezyum benzeri, gladyatör dövüşleri için. Dış destek duvarları, galeriler, tonozlu koridorlar ve tribünler açığa çıkarıldı. Toprak altında %80 korunma; NatGeo belgeselinde yer aldı.
Kanalizasyon Sistemi	MS 200 civarı	1800 yıllık, kemerli su tahliye ağı; şehrin geneline yayılıyor. Günümüz altyapılarına örnek; Aydın Müzesi’nde sergileniyor.
Tiyatro Sahne Binası	Hellenistik – Roma	İki kademeli kemerli teras; kısmen korunmuş. 2500 kişilik kapasite.
Savunma Yapıları	Hellenistik- Bizans	Kuleler ve surlar; vadiyi koruyan sistem. Ortaçağ’da tepelere taşındı.
Diğer	Lidya – Roma	Seramikler, sikkeler (ilk bakır para izleri), nekropol mezarları. Strabon ve Stephanos Byzantios kaynaklarında “peri Ma’dan türeyen” mitolojik kökenli kent.

• Teknoloji Kullanımı: Jeofizik taramalar (Ankara, İstanbul, İzmir ekipleri) ile kazı alanları belirleniyor; drone ve 3D modelleme yapılıyor.
• Kitap ve Yayınlar: 2022’de “Disiplinler Arası Çalışmalarla Mastaura Antik Kenti” kitabı (Arkeoloji ve Sanat Yayınları); 2025’te Aktüel Arkeoloji Dergisi’nde makaleler.

Güncel Durum; (Kasım 2025) Kazılar aralıksız sürüyor; arena %70 gün yüzünde. Turist ziyaretleri arttı (özellikle arena ve kanalizasyon sistemi). Nazilli Belediyesi temizlik ve tanıtım desteği veriyor. 2026 baharında yeni jeofizik çalışmaları planlanıyor; tam turizme açılış hedefi: 2027-2028

Aydın İl Kültür Müdürlüğü’nün yayınladığı kanalizasyon videosu ve Aktüel Arkeoloji Dergisi’nin gladyatör temalı tanıtımı epeyce ilgi çekti.

 

Önemli NOT:

Mastaura, Nazilli’yi arkeoturizm merkezi yapma potansiyeli taşıyor. Efes ve Afrodisias’la entegre bir seyahat planına dahil edilebilir.

 

 

Gazeteci Muharrem ERSAL’ın konuyla ilgili bir anısı: 1983 yılı sanırım Haziran ayı idi; Kırsal Aslanlı Mahallesi girişindeki bir arsaya, o zaman Aslanlı PTT’sinde memur olan, (Galiba adı Azmi idi) bir vatandaşın inşaat ruhsatı alıp kepçeyle kazıya başladığı zaman kepçenin ağzına çok büyük bir mermer kütle takılması sonucu, Aydın Müze Müdürlüğünden keşif için gelen görevli ile ben ve birkaç gazeteci arkadaş, yerinde şahit olduğumuz olayda, görevli memur kepçe operatörüne mermeri biraz kaldırmasını söyledi ve 50 santim kadar lahit kapağına benzer mermer kütle kaldırıldığında, içinde muhteşem renklerle mozaik taban kaplamasını görme şansımız olmuştu. Gaziantep’teki Zeugma mozaiklerine benziyordu. Kapak çok az aralandığından, biz fotoğraf çekmeyi başaramadan, görevli memur hemen kapağı kapattırdı ve üzerine toprak yığdırıp, kazıyı durdurmuştu…

Diyeceğim şu ki; Mastaura civarında, daha gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen nice değerli hazineler var, kimbilir!..