Düşen düşene: Nepal, Japonya, Fransa ve Endonezya’da siyasi kriz

Haftanın fotoğrafında değindiğim Nepal’den başlayalım. 

‘Z Kuşağı Protestoları’ diye adlandırılan gösterilerde binlerce eylemci sokağa çıktı. Yolsuzluğa karşı protestolar geçen salı günü kundaklama ve şiddete dönüştü. Gösterilerde en az 51 kişi hayatını kaybetti, 1.300’den fazla kişi yaralandı. 

‘Z Kuşağı Protestoları’ adının hakkını veren bir gelişme ise Karki’nin adının grup sohbet uygulaması Discord’da yürütülen tartışmalar sonucu belirlenmesi oldu. Haber ajansı NDTV’ye göre, 145 binden fazla üyesi olan bir sunucu, hafta boyunca kimin geçici lider olabileceği konusunda bir tartışmaya ev sahipliği yaptı. Protesto hareketinin temsilcileri sosyal medya platformu üzerinden olası liderleri belirlemek için çok sayıda anket düzenledi.  Dürüstlüğüyle büyük beğeni toplayan Karki de bu tartışmalarda öne çıkan isim oldu. Ülkenin Mart 2026’da seçime gitmesi öngörülüyor.

Başbakan Oli’nin istifasıyla eylemciler amaçlarından birine ulaşmış oldu ancak uzmanlar gençlerle anlamlı bir temas kurulmazsa eylemlerin daha da büyüyebileceği uyarısında bulunuyor.

Ancak Nepal, protestolar ve hükümet değişikliğiyle gündeme gelen tek ülke değil: Japonya’da ve Fransa’da hükümet düştü, Endozya’da ise ciddi bir kabine revizyonuna rağmen kriz sürüyor.

Endonezya’da Ekim 2024’ten bu yana iktidarda olan Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, göreve gelirken beş yıl içinde ekonomik büyümeyi yüzde 8’e çıkarma sözü vermişti. Ancak milyonlarca öğrenciye ücretsiz öğle yemeği dağıtılan programın yıllık 10 milyar dolara ulaşan maliyeti bütçeyi zorluyor. Açığı kapatmak için hükümet 18 milyar dolarlık harcama kesintisine gitti. En sert darbe eğitim, altyapı ve sağlık alanlarına geldi. Endonezya’da yasama üyelerinin ayrıcalıklarına ve ekonomik sıkıntılara karşı başlayan protestolar, bir kuryenin polis şiddeti sonucu ölmesiyle büyüdü.

Cumhurbaşkanı Subianto, krizi yatıştırmak için 5 bakanı görevden aldı. Ancak protestocuların talepleri arasında polis reformu, şiddet uygulayanların hesap vermesi, tutuklanan protestocuların bırakılması gibi konular var da yer alıyor.

Cumhurbaşkanı, eğitim burslarının kesilmemesi, devlet memurlarının maaşlarının ya da yardımlarının azaltılmaması gibi konularda da iktidar bazı iyileştirme vaatleri sundu. Ayrıca dini liderler ve demokratik çevrelerin de katıldığı görüşmeler sonrasında bir bağımsız soruşturma komisyonu kurulmasını kabul etti. Ama bu komisyonun polis ya da askeri unsurlardan bağımsız olması gerektiği yönünde kamuoyundan baskılar devam ediyor (Not: Site üyelik istiyor). 

Uzak Doğu’dan devam edelim. 

Japonya’da başbakanlık için öne çıkan adaylar arasında eski başbakan Junichiro Koizumi’nin oğlu Shinjiro Koizumi, Baş Kabine Sekreteri Yoshimasa Hayashi ve seçilirse ülkenin ilk kadın başbakanı olacak Sanae Takaichi bulunuyor. 

Gelelim Avrupa’ya, Fransa’da Başbakan François Bayrou bütçe açığını azaltmaya yönelik planları ve kemer sıkma politikaları nedeniyle Meclis’te güvenoyunu kaybetti. 

Macron, parlamentodaki zayıf desteği, artan toplumsal hoşnutsuzluk ve kriz karşısında çıkış yolu bulmakta zorlanıyor.